Inventarisatie

De vier  historische herbaria van topbotanici Charles Van Hoorebeke, Aimé en Julius Mac Leod zijn geïnventariseerd in de Plantentuin UGent.

Katrijn Vannerum heeft de data  kritisch bestudeerd en aangevuld of verbeterd waar mogelijk.

   

Overzicht van het determineerwerk van de vier herbaria.

Herbarium Charles Van Hoorebeke (circa 1815): ‘Flore de Gand’

Charles Van Hoorebeke legde zijn herbarium rond 1815 aan om deel te nemen aan de wedstrijd van de Koninklijke Maatschappij voor Landbouw en Plantkunde. Het moest een verzameling worden van alle spontaan groeiende planten in de vier arrondissementen van het toenmalige Departement van de Schelde, wat overeenkomt met het huidige West-, Oost- en Zeeuws-Vlaanderen. Naast streekeigen wilde flora, zijn er ook sierplanten, exoten en cultuurgewassen in opgenomen, per genus mooi geïllustreerd met originele botanische platen . De mossen en algen moeten nog op naam gebracht worden.

Botanische platen en een specimen uit het herbarium van Van Hoorebeke.

Overzicht van het aandeel van verschillende taxonomische groepen in de vier herbaria.

Exotische planten en sierplanten in de herbaria van Aimé en Julius Mac Leod (1830-1916) 

Het herbarium van vader Aimé Mac Leod (1830-1861) bevat de helft streekeigen wilde planten en de helft sierplanten en cultuurgewassen, terwijl het herbarium van zoon Julius Mac Leod een inventaris vormt van de collectie van de Gentse Plantentuin van 1858 tot 1916. De verzameling tropische varens was toen al omvangrijk. Met verscheidene van deze soorten gingen siertelers als Ambroise Verschaffelt aan de slag. Gent werd zo de bakermat van de sierteelt.

Herbariumvel uit het herbarium van Aimé Mac Leod.

Oorsprong en gebruik van de soorten in de vier herbaria.

Herbaria Van Hoorebeke (circa 1815) en Mac Leod België (circa 1873): tijdsdocumenten van een verloren inheemse soortenrijkdom

Maar liefst 40 % van de wilde planten uit de herbaria van Van Hoorebeke en van Mac Leod met Belgische flora, is intussen zeldzaam tot bedreigd geworden, of zelfs verdwenen. 200 jaar later zijn 32 soorten in de Rode Lijst Vlaanderen opgenomen als ‘verdwenen uit Vlaanderen en het Brussels gewest’.

Deze herbaria bieden een unieke inkijk in de botanische biodiversiteit van 200 jaar geleden en tonen op een grote tijdschaal de achteruitgang van de lokale soortenrijkdom aan.


Het vetblad kwam anno 1815 nog voor in o.a. Ename, Uitbergen en Overslag, momenteel is het verdwenen uit Vlaanderen.

Verdeling van de soorten over de categorieën van de Rode Lijst Vlaanderen (Van Landuyt et al. 2006) voor de herbaria met inheemse flora.

Overzicht herbaria Flore de Gand